Okul öncesi arkadaşlıklar hızlı değişebilir. Sabah ayrılmaz görünen iki çocuk öğleden sonra aynı oyuncak için tartışabilir; ertesi gün yeniden birlikte oyun kurabilir. Bu dalgalanma çoğu zaman ilişkinin bozuk olduğunu değil, çocukların sıra bekleme, fikir anlatma ve anlaşmazlığı onarma becerilerini henüz geliştirdiğini gösterir.
Önce çocuğun anlatısını dinleyin
“Benimle oynamadı” diyen çocuğa hemen çözüm vermek yerine “Sonra ne oldu?” ve “Sen ne yapmak istedin?” diye sorun. Olayı yetişkin yorumuyla tamamlamadan çocuğun gördüğü sırayı anlamaya çalışın. Duygusunu “Dışarıda kalmış gibi hissettin” diyerek yansıtabilirsiniz.
Arkadaşlık zorunluluk değildir
Çocukların herkesle oynaması beklenemez. Bir çocuğun yalnız kalmak istemesi veya başka bir oyuna yönelmesi de mümkündür. Hedef “Herkes herkesi oyuna almak zorunda” kuralı değil; reddederken saygılı dil kullanmak ve dışarıda kalan çocuğun başka bir ilişki ya da oyun bulmasına destek olmaktır.
Çözümü çocukların yerine tamamlamayın
Güvenlik sorunu yoksa yetişkin kısa bir süre gözleyebilir. Ardından “İkiniz de aynı kamyonu istiyorsunuz. Nasıl bir sıra kurabiliriz?” gibi soruyla düşünme alanı açabilir. Hazır çözüm vermek yerine iki kabul edilebilir seçenek sunmak becerinin gelişmesini destekler.
Kullanabilecekleri cümleleri prova edin
“Sıra bende”, “Bitirince bana verir misin?”, “Ben de katılabilir miyim?” ve “Bunu istemiyorum” gibi kısa cümleler kukla oyununda çalışılabilir. Çocuk zor bir anın içinde yeni cümleyi hatırlamayabilir; sakin zamanda tekrarlamak gerekir.
Etiketlerden kaçının
“Zorba”, “utangaç”, “paylaşmıyor” gibi etiketler tek bir davranışı çocuğun kimliğine dönüştürür. Bunun yerine görülen olayı anlatın: “Oyuncağı arkadaşının elinden aldın; o da üzüldü.” Somut dil, çocuğun neyi değiştirebileceğini gösterir.
Öğretmenle örüntüyü konuşun
Tek bir olay yerine ne zaman, hangi oyunda ve kimlerin yanında tekrarlandığını sorun. Öğretmenin sınıf içindeki gözlemi, çocuğun evde anlattığı kısa parçayı tamamlayabilir. Çocuğun önünde başka çocuk veya aile hakkında olumsuz konuşmamaya özen gösterin.
Arkadaşlık becerisi yetişkinlerin bütün sorunları engellemesiyle değil; güvenli sınırlar içinde çocuklara deneme, hata yapma, kelime bulma ve ilişkiyi onarma fırsatı vermesiyle gelişir.